ข้อมูล-ความโปร่งใส มุมมองจากการเดินทางยุโรปกลาง

ข้อมูล-ความโปร่งใส ยุโรปกลาง มุมมองจากการเดินทางเช็ก–สโลวาเกีย–ฮังการี

"...ระหว่างวันที่ 26 กุมภาพันธ์ – 5 มีนาคม 2569 คณะกรรมาธิการกิจการองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ การป้องกันและปราบปรามการทุจริต และการเสริมสร้างธรรมาภิบาล วุฒิสภา ได้เดินทางไปประชุมทวิภาคีและศึกษาดูงาน 5 ประเทศในภูมิภาคยุโรป ได้แก่ เยอรมนี ออสเตรีย ฮังการี สโลวัก และสาธารณรัฐเช็ก

ภารกิจครั้งนี้มิได้เป็นเพียงการเยือนในเชิงพิธีการ หากแต่เป็นการ “ทูตรัฐสภา” (Parliamentary Diplomacy) ที่มุ่งเสริมสร้างความร่วมมือด้านธรรมาภิบาล การป้องกันและปราบปรามการทุจริต และการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้เชิงนโยบายระหว่างรัฐสภาไทยกับประเทศคู่เจรจา..."

การเดินทางไปยังยุโรปกลางในช่วงที่ผ่านมา ครอบคลุมสาธารณรัฐเช็ก สโลวาเกีย และฮังการี เป็นโอกาสที่ได้พบปะหารือกับฝ่ายนิติบัญญัติ หน่วยงานรัฐ และองค์กรภาคประชาสังคมที่ทำงานด้านความโปร่งใสอย่างจริงจัง การแลกเปลี่ยนความคิดเห็นครั้งนี้ทำให้เห็นแนวทางการทำงานที่ให้ความสำคัญกับ “ข้อมูล” ในฐานะเครื่องมือสำคัญของการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะ

ประเด็นที่ถูกนำเสนอคือแนวคิด data-driven advocacy หรือการผลักดันการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายโดยใช้ข้อมูลเป็นฐาน แนวทางนี้เริ่มต้นจากการรวบรวมข้อมูลผ่านช่องทางต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นการรับเรื่องร้องเรียนจากประชาชน การสืบสวนข้อเท็จจริง และการวิเคราะห์ฐานข้อมูลของภาครัฐ เมื่อข้อมูลถูกจัดระบบอย่างเป็นวิชาการ จึงสามารถนำไปใช้เสนอการปรับปรุงกฎหมายหรือกระบวนการบริหารภาครัฐได้อย่างมีเหตุผล

จากการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น พบว่าข้อมูลไม่ได้ถูกใช้เพียงเพื่อชี้ให้เห็นปัญหาเท่านั้น แต่ยังถูกนำไปใช้เสนอทางออกเชิงระบบ เช่น การปรับปรุงกฎหมายให้เหมาะสมกับสถานการณ์ การเพิ่มประสิทธิภาพของการบังคับใช้กฎหมาย การอธิบายเหตุผลของกฎหมายให้สังคมเข้าใจมากขึ้น และการเปิดพื้นที่ให้เกิดการอภิปรายสาธารณะบนพื้นฐานของข้อเท็จจริง

การเดินทางผ่านกรุงปราก บราติสลาวา และบูดาเปสต์ ยังสะท้อนอีกมิติหนึ่งที่สำคัญ คือความเชื่อมโยงระหว่างความโปร่งใสกับความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจ หลายประเทศในภูมิภาคนี้พยายามพัฒนาระบบเปิดเผยข้อมูลภาครัฐ โดยเฉพาะข้อมูลด้านงบประมาณ การจัดซื้อจัดจ้าง และการดำเนินโครงการของภาครัฐ เพื่อให้สังคมสามารถตรวจสอบได้

สิ่งที่เห็นจากการพบปะในยุโรปกลางคือ ความโปร่งใสไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะมีกฎหมายรองรับ หากเกิดจากการสร้างระบบข้อมูลที่เปิดเผยและตรวจสอบได้ เมื่อข้อมูลถูกนำมาใช้ประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบาย การอภิปรายสาธารณะก็จะตั้งอยู่บนข้อเท็จจริงมากขึ้น

สำหรับประเทศไทย แนวทางการใช้ข้อมูลเป็นฐานในการพัฒนานโยบายสาธารณะอาจเป็นเครื่องมือสำคัญในการยกระดับระบบธรรมาภิบาลในยุคดิจิทัล การเปิดเผยข้อมูลภาครัฐอย่างเป็นระบบ และการทำให้สังคมเข้าถึงข้อมูลได้สะดวก จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นต่อการบริหารประเทศ

ในโลกปัจจุบัน ความเชื่อมั่นเป็นปัจจัยสำคัญของการพัฒนา ประเทศที่มีระบบข้อมูลโปร่งใสและตรวจสอบได้ ย่อมสร้างความไว้วางใจจากทั้งประชาชนและนักลงทุนได้มากกว่า และความไว้วางใจนั้นคือพื้นฐานของการพัฒนาอย่างยั่งยืน

สุทนต์ กล้าการขาย
สมาชิกวุฒิสภา
วันพุธที่ 4 มีนาคม 2569